BORÇ YÜKÜYLE EZİLEN ÜLKELER ALARM VERİYOR

[borsazebanisi]

En yüksek kredi notlarından birine sahip olan Dubai, borçlarını ödeyemez duruma düştü. Ekonomistler Yunanistan, Ukrayna, İrlanda ve İspanya'nın da benzer sorunlarla karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor.Derecelendirme kuruluşları ise yine tartışma konusu. Dış borçlarını ödeyemeyecek duruma düşen Dubai ve borçları krizde çığ gibi büyüyen, ülkeler Türkiye'den daha fazla yüksek kredi notuna sahip. Dubai sarsıntısını İMKB ucuz atlattı Dubaili şirketlerin borçlarını 6 ay ertelemek istemesiyle krizde çığ gibi büyüyen borç sorunu gündemin birinci sırasına yerleşti. Küresel krizin patlak vermesiyle bütçe açıkları hızla artarken, dış borçlanma patladı. 2009'un ikinci çeyreği itibariyle İrlanda'nın brüt dış borçlarının Gayri Safi Milli Hasılası'na oranı yüzde bin 267'ye fırladı. Diğer Avrupa ülkelerinde de rakamlar iç açıcı değil. Örneğin aynı oran İsviçre'de yüzde 423'e, İngiltere'de yüzde 408'e, Hollanda da yüzde 365'e çıktı. Dubai'den sonra yeni bir borç ödeyememe tehlikesi oluşturabilecek ülkelerin başında ise dış borç yükü yüzde 161'e çıkan Yunanistan, yüzde 106'ya çıkan Macaristan ve yüzde 172'ye fırlayan İspanya gösteriliyor. Aynı karamsar tablo kısa vadeli borç yüküne bakıldığında da karşımıza çıkıyor. Örneğin kısa vadeli borçlarının milli hasılaya oranı yüzde 50'yi aşan Yunanistan ekonomisi alarm veriyor.

DİĞER ÜLKELERE DE SIÇRAYABİLİR
Uzmanlar ise en ağır şekilde kendini Dubai'de hissettiren borç sorununun diğer ülkelere de yayılabileceği konusunda uyarıyor. İş Yatırım Müdür Yardımcısı Şant Manukyan, ülkelerin dış borçları kadar bankacılık sistemindeki sorunlara da dikkat çekiyor "Burada birinci mesele ülkelerin dış borç yükleri.. İkincisi ise bankaların ekonomideki büyüklükleri. Örneğin İngiltere ve İsviçre'de bankacılık sektörü çok büyük. Bir sarsıntıda hasar görme ihtimalleri çok daha yüksek". Manukyan'a göre Yunanistan, İrlanda ve İspanya borç sorunları, Çin ise aşırı yatırım balonu sorunları ile her an gündeme gelebilir. Türkiye'nın dış borç verileri ise yukarıda bahsedilen ülkelerden çok daha iyi seviyede bulunuyor. Türkiye'nin dış borç stoğunun gayri safi milli hasılaya oranı yüzde 35.6 düzeyinde bulunuyor. Kısa vadeli borçların oranı ise yüzde 7.7 seviyesinde bulunuyor. Ülkelerin borçlarının ödeyememe riskini ölçen Kredi Temerrüt Takasları (CDS) borçlu olan ülkelerde hızla yükseliyor. Dolar bazında 5 yıllık CDS oranı en çok yükselen ülkelerin başında borç yükü hızla artan Yunanistan, Ukrayna, İrlanda ve Dubai gibi ülkeler yer alıyor. Yunanistan'ın CDS'leri 27 Kasım'da 210'a kadar yükselere Türkiye'nin CDS'lerini yakalamıştı.

SIFIRCILAR YİNE ÇUVALLADI
Dış borçlarını ödeyemeyecek duruma gelen Dubaili şirketlerin sahip olduğunu yüksek kredi notları, kredi derecelendirme kuruluşlarını yine tartışma konusu yaptı. Konuya ilişkin bir rapor yazan BGC Partners Başekonomisti Özgür Altuğ, Dubai örneği ile yatırımcıların başka ülkelerde de sorunlar olabileceğini düşünmeye başladığına dikkat çekerken "Ancak Türkiye kesinlikle bunlardan biri değil. Dünyadaki bu örnekler görüldükten sonra Türkiye'nin notu artırılması gerekiyor" değerlendirmesinde bulundu. Raporda gelişmekte olan ülkelerin makroekonomisk verileri karşılaştırılarak Türkiye'nin daha yüksek bir notu hakettiği vurgulanıyor.

SAZAK: MÜTEAHHİTLERİN ALACAKLARI GECİKECEK
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türk- Katar İş Konseyi Başkanı Emin Sazak, Dubai'de müteahhitlik sektöründe faaliyet gösteren firmaların yaptığı işlerden dolayı alacaklarının biraz daha gecikmeli olarak ödeneceğini söyledi. Sazak, "Global kriz çıktığından beri Dubai piyasası sıkıntılıydı. Bunu bütün müteahhitler de biliyordu. 1-1.5 yıldır da her müteahhit alacaklarıyla ilgili girişimleri yürütüyor'' dedi.Nurol İnşaat ve Ticaret CEO'su Bülent Erdoğan, Dubai'de inşaatlarını sürdürdükleri 3 ayrı projenin, alamadıkları hakedişler sebebiyle 6 ay önce durdurulduğunu söyledi.

DUBAİ WORLD YENİ DANIŞMAN ATADI
Dubai World dün yaptığı açıklamada Moelis & Co firmasının yeniden yapılanma sürecinde danışman olarak atadığını belirtti. UBS eski Başkanı Ken Moelis'in kurduğu Moelis & Co dışında, Rothschild de yatırım danışmanlığı hizmeti vermeye devam edecek.Dubai World, 59 milyar dolaralık borcunun 26 milyar dolarlık kısmının yeniden yapılandırılması için kredi verenlerle görüşeceğini bildirdi. Şirketin borçlarının 6 ay mı, 1 yıl mı ertelenmesi gerektiği ise yeni tartışma konusu oldu.

'DÜNYA AÇIKLAMAMIZI ANLAMADI, GÜÇLÜYÜZ'
Dubai Emiri Şeyh Muhammed bin Raşid el- Maktum, dünyanın, Dubai'nin, Dubai World'ün 59 milyar dolarlık borçlarının yeniden yapılandırılması açıklamasını anlamadığını söyledi. El- Maktum, Al-Arabiya televizyonuna yaptığı açıklamada, Dubai World'ün küresel piyasalarda yaşanan erimenin, Dubai'de ne olduğunun anlaşılmadığını gösterdiğini kaydetti. Maktum emirliğin ekonomisinin "güçlü" ve "kararlı" olduğunu belirtti.
KERİM KARAKAYA